Thiết kế sân vườn biệt thự có hồ bơi: công trình thực tế

Thiết kế sân vườn biệt thự có hồ bơi: Công trình thực tế từ Silver Cloud Landscape

Trong một biệt thự nhà vườn có hồ bơi, cái bể thường được kỳ vọng là trái tim của cả khu vườn. Nhưng trên thực tế, nhiều hồ bơi lại trở thành một khối nước đẹp mà ít người ngồi cạnh. Lý do hiếm khi nằm ở bản thân cái hồ, mà ở phần cảnh quan quanh nó: thiếu bóng mát, thiếu sự riêng tư, hoặc thiếu một lý do để người ta nán lại.

Thiết kế cho một biệt thự nhà vườn có hồ bơi vì thế không dừng ở cái bể, mà ở việc dàn dựng cả vùng quanh nó thành một nơi đáng ngồi. Bài viết này nói về cách tổ chức cảnh quan quanh hồ bơi, dựa trên công trình thực tế của Silver Cloud Landscape. Đây là một nhánh chuyên sâu của thiết kế sân vườn biệt thự nói chung.

Cảnh quan quanh hồ bơi, nhìn tổng quan

Người ta nhớ một hồ bơi đẹp không phải vì kích thước, mà vì cảm giác ngồi bên nó. Đó là lý do một biệt thự nhà vườn có hồ bơi cần được nhìn như một tổng thể, nơi cái bể chỉ là một phần của trải nghiệm chứ không phải toàn bộ.

Một vùng hồ bơi tốt thường được tổ chức theo nguyên tắc đóng mở: có lớp cây che để tạo sự riêng tư khỏi tầm nhìn từ bên ngoài, có bóng mát cho khoảng ngồi, và có một mặt nhìn mở ra cây xanh để mắt được nghỉ. Mặt nước, khi đặt cạnh cây, còn làm dịu không khí và phản chiếu màu xanh, một hiệu ứng làm con người dễ chịu mà nhiều nghiên cứu về không gian gần thiên nhiên đã ghi nhận, như tổng hợp trong báo cáo 14 Patterns of Biophilic Design của Terrapin Bright Green.

BP Compound Villa: hàng cau cảnh cạnh hồ bơi vừa tạo bóng vừa làm mềm ranh giới giữa nước và sân.

Các zone cảnh quan quanh hồ bơi

Một biệt thự nhà vườn có hồ bơi thường đọc được thành vài vùng chức năng, và hiểu các vùng này giúp gia chủ hình dung không gian trước khi bàn tới cây.

Vùng đầu tiên là mép hồ và sàn quanh bể, nơi vật liệu phải chống trơn và chịu được nước, nắng. Vùng thứ hai là khoảng ngồi và nghỉ, cần bóng mát và một góc nhìn dễ chịu, thường là nơi gia đình thực sự dùng nhiều nhất. Vùng thứ ba là lớp cây phân vùng, tách hồ bơi khỏi khu sinh hoạt khác và khỏi tầm nhìn từ ngoài. Tại BP Compound Villa ở Thảo Điền, chính lớp cây phân vùng này là điểm đáng học: các hàng cây tách khu hồ bơi, gara và không gian sinh hoạt thành những vùng riêng nhưng vẫn liền mạch, tạo sự riêng tư mà không làm mất đi sự thông thoáng. Bài học là một hồ bơi đẹp cần được cây xanh ôm lấy, chứ không nên đứng trơ giữa một khoảng sân trống.

Một yếu tố kỹ thuật ít người để ý nhưng quyết định trải nghiệm là hướng nắng và hướng gió của vùng hồ. Một hồ bơi phơi nắng cả ngày sẽ nóng nước và ít ai muốn ngồi cạnh vào buổi trưa, trong khi một vùng có bóng cây buổi chiều lại được dùng nhiều nhất. Vì vậy việc bố trí lớp cây tạo bóng nên dựa trên cách mặt trời di chuyển trong ngày, chứ không chỉ dựa trên thẩm mỹ. Cũng cần chừa lối thoát nước quanh bể để sân không đọng nước sau mưa, một chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới việc vùng hồ bơi có an toàn và dễ chịu để đi lại hay không.

Cây phù hợp quanh hồ bơi

Cây quanh hồ bơi phải sống được với nắng gắt và hơi nước, đồng thời không gây phiền cho việc vận hành bể. Đây là điểm phân biệt giữa một vùng hồ bơi dễ chăm và một vùng liên tục phải vớt lá.

Nên ưu tiên những loài ít rụng lá vụn để không làm bẩn mặt nước và tắc hệ lọc, đồng thời chịu được nắng và phản xạ nhiệt từ mặt sân. Các loại cau, dừa cảnh và cây dáng đứng tạo bóng tốt mà tán gọn, trong khi lớp cây thấp và thảm cỏ làm mềm mép hồ. Cần tránh cây có rễ mạnh trồng quá sát thành bể, vì rễ có thể ảnh hưởng tới kết cấu theo thời gian. Một lớp cây được chọn đúng sẽ khiến vùng hồ bơi mát hơn vài độ và dễ chăm hơn hẳn, điều gia chủ chỉ cảm nhận rõ sau một mùa nắng.

Ngoài việc chọn loài, cách phân tầng cây quanh hồ cũng quan trọng. Một lớp cây cao tạo bóng ở rìa xa, một lớp cây tầm trung tạo bức nền xanh, và một lớp cây thấp hoặc thảm cỏ làm mềm ngay mép sân tạo nên chiều sâu mà một hàng cây đơn điệu không có được. Cách phối tầng này cũng giúp che các góc cần kín đáo mà vẫn giữ tầm nhìn mở ra phần đẹp nhất của khu vườn.

Villa Xuân Thủy: lớp cây và lối đá tạo sự riêng tư, nguyên tắc áp dụng tốt cho vùng quanh hồ bơi.

Chi phí cho hồ bơi và cảnh quan đi kèm

Một câu hỏi thường gặp là cảnh quan quanh hồ bơi tốn thêm bao nhiêu so với chính cái bể. Câu trả lời thành thật là phần cảnh quan phụ thuộc vào diện tích vùng quanh hồ, vật liệu sàn, độ trưởng thành của cây và hệ tưới, nên cần tính riêng cho từng công trình.

Điều đáng cân nhắc là phần cảnh quan quanh hồ thường quyết định hồ bơi có được dùng hay không, nên đây không phải khoản nên cắt đầu tiên khi siết ngân sách. Một hồ bơi đẹp nhưng thiếu bóng mát và riêng tư sẽ ít người ngồi cạnh, trong khi cùng cái hồ đó được cây xanh ôm lấy lại trở thành nơi cả nhà tụ họp. Thay vì đưa một con số dễ gây hiểu lầm, bạn có thể tham khảo chi phí thiết kế cảnh quan để hình dung khung ngân sách. Với hồ bơi trong các khu nghỉ dưỡng, nguyên tắc tổ chức vùng nước được nói kỹ hơn trong bài thiết kế cảnh quan resort.

Câu hỏi thường gặp

Trồng cây sát hồ bơi có làm bẩn nước không?

Có thể, nếu chọn sai loài. Nên ưu tiên cây ít rụng lá vụn và đặt lớp cây rụng nhiều ra xa mép hồ. Cách bố trí và chọn loài đúng ngay từ khâu thiết kế sẽ giảm hẳn công vớt lá và bảo trì hệ lọc.

Có nên làm hồ bơi trước rồi mới làm cảnh quan không?

Nên thiết kế cả hai cùng lúc. Khi hồ bơi và cảnh quan được tính chung từ đầu, hệ thoát nước, hệ tưới và lớp cây ăn khớp với nhau, tránh việc đào lại sân đã hoàn thiện để bổ sung sau.

Hồ bơi nhỏ có cần cảnh quan quanh bể không?

Càng cần. Với hồ nhỏ, lớp cây và bóng mát quanh bể quyết định phần lớn cảm giác, giúp một hồ bơi khiêm tốn vẫn trở thành một góc đáng ngồi thay vì một khối nước đơn điệu.

Có lẽ một biệt thự nhà vườn có hồ bơi thành công không đo bằng kích thước cái bể, mà bằng số buổi chiều cả nhà thật sự ngồi lại bên nó. Khi vùng quanh hồ đủ mát, đủ riêng tư và đủ xanh, hồ bơi không còn là một khối nước để ngắm. Nó trở thành nơi một ngày dài chậm lại.